Жарықты басқару. Дәстүрлі жүйелер. Қосқыштар және диммерлер
Жарықты басқарудың ең үйреншікті тәсілі — механикалық басқару. Қосқыш тізбекті жай ғана ажыратады немесе қосады, ал диммер жарықты тек қосып-өшірумен шектелмей, оның жарықтылығын да реттеуге мүмкіндік береді. Бұл шешімдер көпшілікке таныс, дегенмен олардың да өз ерекшеліктері мен шектеулері бар.
Мазмұны
- 1. Қосқыштар
- 2. Қосқыштардың түрлері
- 3. Диммер
- 4. Өзін-өзі тексеруге арналған сұрақтар
Қосқыштар
Пәтерде, кеңседе, гаражда және жалпы кез келген дерлік бөлмеде жарықты басқарудың ең таныс құралы — қосқыш. Логикасы қарапайым: шамға қорек беріледі немесе берілмейді.
Қосқыш жарық шамының алдында фазалық сымның үзілуіне қосылады да, тізбекті механикалық түрде ажыратып немесе тұйықтап тұрады. Сол себепті ол түсінікті әрі сенімді басқару тәсілі болып қала береді.
Күнделікті тұрмыста көбіне пернелі қосқыштар қолданылады, сондықтан әрі қарай әңгіме негізінен солар туралы болады.
Қосқыштардың түрлері
Басқару аймақтарының санына қарай қосқыштар бір пернелі, екі пернелі және үш пернелі болып келеді. Яғни бұл — жарықтың қанша бөлек тобын бір-бірінен тәуелсіз қосуға болатынын білдіреді.
Жұмыс істеу қағидасы бойынша олар:
Екі өтпелі қосқышты алып, олардың арасына айқаспалы қосқыштарды қоссақ, бір жарық аймағын бірнеше нүктеден басқаруға болады. Бұл ұзын дәліздерде, баспалдақтарда және өтпелі бөлмелерде өте ыңғайлы.
Сымды қосқыштардың айқын кемшілігі де бар: олар үшін қабырғаны штробалау және сым тарту қажет. Ал өтпелі және айқаспалы қосқыштары бар сұлбаларда сым саны одан сайын көбейеді. Сондықтан қосқышты басқа жерге көшіру көбіне толыққанды жөндеуді талап етеді.
Қосқыштарды монтаждау
Сымды басқару логикасы күрделенген сайын, сым да көбейеді, ал жөндеу аяқталғаннан кейін жүйені өзгерту қиындай түседі.
Диммер
Диммер — кәдімгі қосқышқа балама: ол жарықты қосып-өшірумен қатар, жарықтылық деңгейін де өзгертуге мүмкіндік береді.
Ол да дәл солай — фазалық сымның үзілуіне қосылады. Жұмыс істеу принципі желілік кернеудің синусоидасының бір бөлігін «кесуге» негізделген. Алайда мұндай шешім үшін шамдардың өзі диммирлеуді қолдауы керек.
Толыққанды өтпелі диммер тұрмыстық жүйелерде өте сирек кездеседі, өйткені мұндай сұлбаны іске асыру қарапайым өтпелі қосқыштарға қарағанда әлдеқайда күрделірек. Сондықтан кәдімгі диммерлермен жарықтылықты бірнеше нүктеден басқару мүмкін болмайды.
Іс жүзінде тек аралас нұсқаны құрастыруға болады: бір диммер және өтпелі қосқыштар жүйесі. Бірақ бұл — толыққанды көпнүктелі диммирлеу емес, ымыралы шешім.
Дәстүрлі басқаруы бар жарықтандыру сұлбасы
Бұл мысал дәстүрлі сымды логиканың негізгі шектеуін жақсы көрсетеді: сценарий күрделенген сайын, сым жүргізу де соғұрлым күрделене түседі.
Нені есте сақтаған маңызды
Өзін-өзі тексеруге арналған сұрақтар
1. Өтпелі қосқыштардың ерекшелігі неде?
Жауабын көрсету
2. Өтпелі диммерді қалай жасауға болады?