Жарық қайтарымы: әр ваттқа шам қанша жарық береді
Жарықты тек ваттпен бағаламайтынымызды бұған дейін айттық. Ватт — тұтынатын қуат, люмен — жарық мөлшері, ал люкс — беттегі жарықтану деңгейі. Бірақ тағы бір маңызды көрсеткіш бар: жарық қайтарымы.
Жарық қайтарымы жарық көзі электр энергиясын жарыққа қаншалықты тиімді айналдыратынын көрсетеді. Қарапайым тілмен айтқанда: тұтынылған әр ватттан қанша люмен аламыз.
Жарық қайтарымы деген не
Жарық қайтарымы — жарық ағынының тұтынылатын қуатқа қатынасы. Егер шам көп люмен беріп, аз ватт жұмсаса, оның жарық қайтарымы жоғары болады.
Мысалы, шам 3000 лм беріп, 30 Вт тұтынса, оның жарық қайтарымы 100 лм/Вт болады. Яғни тұтынған әр ватт шамамен 100 люмен жарық береді.
Неліктен лм/Вт көрсеткішіне қарау керек
Жарық қайтарымы жарық көздерін «әдет бойынша» емес, нақты тиімділігі бойынша салыстыруға көмектеседі. Бұл әсіресе жарық ұзақ уақыт жанатын орындарда маңызды: кеңселерде, дүкендерде, өндірісте, дәліздерде, қоймаларда және қоғамдық кеңістіктерде.
Тұтыну азаяды
Жарық қайтарымы жоғары болса, қажетті жарық мөлшерін төменірек қуат тұтынумен алуға болады.
Салыстыру жеңіл
Екі шамның жарық ағыны ұқсас болуы мүмкін, бірақ біреуі энергияны едәуір аз жұмсайды.
Артық шығын аз
Көз неғұрлым тиімді болса, энергия соғұрлым аз «бекерге» кетеді. Бұл шығынға, қызуға және жобаның жалпы экономикасына әсер етеді.
Неліктен ескі шамдар мен LED нәтижесі әртүрлі
Сызбада көрінгендей, әртүрлі жарық көздерінің жарық қайтарымы айтарлықтай өзгеше. Бірі энергияның көп бөлігін жылуға жұмсайды, ал бірі электр қуатын көрінетін жарыққа тиімдірек айналдырады.
Қыздыру шамы
Энергияның басым бөлігі жылуға кететіндіктен, әр ваттқа келетін жарық мөлшері аз болады.
Компакт люминесцентті шам
Қыздыру шамына қарағанда тиімдірек, бірақ ыңғайлылық және технологиялардың дамуы бойынша заманауи жарықдиодты шешімдерден қалып қояды.
Жарықдиодты көздер
Аз қуат тұтынып, көбірек жарық береді. Сол себепті LED қазіргі жарықтандыруда негізгі технологияға айналды.
Жоғары жарық қайтарымы — жарық дизайнының бәрі емес
Жарық қайтарымы көздің үнемділігін түсінуге көмектеседі, бірақ соңғы нәтижені толық сипаттап бермейді. Шам өте тиімді болуы мүмкін, алайда жарығы жайсыз, түстерді нашар беруі, шағылыстыруы немесе таралу бұрышы сәтсіз болуы ықтимал.
Сондықтан лм/Вт көрсеткішін жеке қарастыру дұрыс емес. Жарық ағынына, CRI-ге, түс температурасына, пульсацияға, UGR-ге, оптикаға, рассеивательге, корпусқа, қызуға және бөлме міндетіне бірге назар аудару маңызды.
Жақсы шам — теңгерім. Ол тек үнемді емес, сонымен қатар жайлы, сенімді, түсі болжамды және нақты аймаққа сай болуы керек.
Жарық қайтарымы мен CRI әртүрлі міндетті шешеді
Бұл көрсеткіштер сипаттамада жиі қатар беріледі, бірақ әрқайсысы өз сұрағына жауап береді: бірі — үнемділікке, екіншісі — түстердің қабылдану сапасына қатысты.
Жарық қайтарымы
«Әр ватт тұтынуға қанша жарық аламыз?» деген сұраққа жауап береді. Бұл — тиімділік көрсеткіші.
CRI
«Жарық заттардың, терінің, матаның, ағаштың, тағамның және әрлеу материалдарының түсін қаншалықты табиғи көрсетеді?» деген сұраққа жауап береді.
Қай жерде жарық қайтарымы ерекше маңызды
Жарықтандыру неғұрлым ұзақ жұмыс істесе және нысанда шам саны неғұрлым көп болса, жарық қайтарымының шығын мен пайдалануға әсері соғұрлым айқын болады.
Коммерциялық нысандар
Дүкендер, кеңселер, қоймалар және қоғамдық аймақтар көбіне күніне көп сағат жұмыс істейді. Ондай жерде тиімділік тез арада нақты шығынға айналады.
Шам саны көп болғанда
Нысанда ондаған немесе жүздеген жарық көзі болса, лм/Вт айырмашылығы жүктеме мен тұтынуда бірден байқалады.
Үй және пәтер
Тұрғын интерьерде де тиімділік маңызды, бірақ оны жайлылықтан, түсті беруден және дұрыс жарық сценарийлерінен жоғары қоюға болмайды.
Жиі кездесетін қателіктер
Жарық қайтарымы пайдалы көрсеткіш, бірақ оны таңдаудың жалғыз өлшеміне айналдырмау керек.
Тек ватт бойынша салыстыру
Қуаты төмен болуы әрдайым жақсы таңдау деген сөз емес. Сол қуатта қанша жарық беретінін де қарау қажет.
Тек лм/Вт-қа қарап шешім шығару
Жоғары тиімділік жайлы жарықты, жақсы түсті беруді, төмен UGR-ді және жарықтың дұрыс таралуын автоматты түрде қамтамасыз етпейді.
Нақты жарық ағынын елемеу
Тиімді көздің өзі нақты бөлме мен міндет үшін жеткілікті люмен беруі тиіс.
Жарық сапасы есебінен үнемдеу
Интерьерде, дүкенде, ваннада, асүйде немесе демалыс аймағында сапасыз жарық электрден үнемдегеннен де қымбатқа түсуі мүмкін.
Негізгі ой
Жарық қайтарымы жарық көзі тұтынған әр ваттқа қанша жарық беретінін көрсетеді. Бұл — тиімділік пен үнемділіктің маңызды көрсеткіші, бірақ таңдаудың жалғыз критерийі емес. Жақсы шам тек тиімді ғана емес, сонымен бірге жайлы, түсті беруі сапалы және нақты міндетке сай болуы керек.