Жарық ваттпен емес, люменмен өлшенеді
Біреу «бөлмеге қанша ватт керек?» деп сұрағанда, шын мәнінде басқа нәрсені білгісі келеді: кеңістікте қанша жарық болса жайлы болады? Мұны ваттпен емес, люменмен бағалайды.
Ватт — құрылғының электр қуатын қанша тұтынатынын көрсетеді. Ал люмен — шам, жарықтандырғыш немесе LED-лента беретін жарық мөлшерін сипаттайды. Сондықтан жарық жобалауда «қанша ватт қоямыз?» дегеннен гөрі «осы аймаққа қандай жарық ағыны қажет?» деген сұрақ маңызды.
Неге «қанша ватт?» деген сұрақ қазір дәл емес
Бұрын шамды қуатына қарап таңдау үйреншікті еді. 40 Вт қыздыру шамы бәсең жанатын, 60 Вт — жарығырақ, 100 Вт — өте жарық болатын. Сол себепті тұрмыста қарапайым қағида қалыптасты: ватт көп болса — жарық та көп.
LED-жарықтандыруда бұл байланыс әрдайым дұрыс емес. LED-шам немесе LED-светильник аз энергия тұтынып, бірақ ескі қыздыру шамынан да көбірек жарық беруі мүмкін. Тіпті қуаты бірдей екі жарықтандырғыштың жарығы әртүрлі болуы ықтимал — тиімділігі, оптикасы, рассеивателі және конструкциясы басқа болғандықтан.
Сондықтан жарық жобалауда алдымен жарық ағынына қарайды. Ол люменмен өлшенеді және көзге көрінетін жарықты көз қаншалықты беретінін көрсетеді. Дәл осы көрсеткіш бөлмеде жарық жеткілікті бола ма, соны түсінуге көмектеседі.
Дұрыс емес сұрақ
«Бөлмеге қанша ватт жарық керек?» — үйреншікті, бірақ нақты емес тұжырым. Ватт жарық мөлшерін емес, энергия тұтынуын сипаттайды.
Дұрыс сұрақ
«Осы аймаққа қанша люмен керек?» — міне, нақты жұмыс істейтін сұрақ. Ол жарықты нақты міндетке сай таңдауға көмектеседі.
Жарықты ватт емес, люмен сипаттайды
Қуаттың өзі құрылғының пайдалы жарық беретінін білдірмейді. Мысалы, жылытқыш 2000 Вт тұтынып, бөлмені дерлік жарықтандырмайды, ал 30 Вт LED-светильник ескі қыздыру шамынан да жарығырақ болуы мүмкін.
Қыздыру шамы
Жарығы аздау, ал энергияның едәуір бөлігі жылуға айналады. Сол себепті жарықты ваттпен «есептеу» әдеті дәл осы шамдар кең қолданылған кезеңде қалыптасты.
Жарықдиодты жарықтандырғыш
Энергияны аз тұтынады, бірақ жарықты әлдеқайда көп беруі мүмкін. Сондықтан LED-светильник таңдағанда негізгі бағдар — жарық ағыны.
Майлы жылытқыш
Қуатты көп тұтынады, бірақ жарықтандыруға арналмаған. Дөрекі болса да түсінікті мысал: ватт — жарық емес.
Ватт нені көрсетеді
Ватт — электр қуатының көрсеткіші. Ол энергия тұтынуын, желіге түсетін жүктемені, қорек блогын таңдауды және электр шығынын есептеу үшін қажет. Бірақ тек ваттқа қарап бөлме қаншалықты жарық болатынын дәл айту қиын.
Люмен нені көрсетеді
Люмен жарық ағынын көрсетеді — яғни жарық көзі беретін көрінетін жарық мөлшері. Бөлме, асүй, дәліз, жұмыс орны немесе витрина үшін жарық таңдағанда, ең алдымен люменге сүйенген дұрыс.
Неге 30 Вт бір жарықтандырғыш екіншісінен жарығырақ болуы мүмкін
Жарықтандырғышта маңызды көрсеткіш бар: тұтынған әр ваттқа қанша люмен беретіндігі. Бұл — жарық тиімділігі (световая отдача). Көрсеткіш жоғары болған сайын, құрылғы электр энергиясын соғұрлым тиімді пайдаланады.
Сондықтан «30 Вт жарықтандырғыш» деген сөздің өзі көп нәрсе түсіндірмейді. Бір 30 Вт модель жеткілікті жарық беруі мүмкін, ал екіншісі әлсіз болуы ықтимал. Нәтижеге жарықдиодтар, драйвер, рассеиватель, оптика, корпус, қызу және конструкция сапасы әсер етеді.
Жарық таңдағанда қалай ойлаған дұрыс
Жарық жобалауда қуаттан емес, мақсаттан бастаған тиімді. Алдымен адамға жарық қай жерде керек, не үшін керек және қандай нәтиже қажет екенін анықтап алған жөн.
Аймақты анықтау
Бүкіл бөлме, жұмыс беті, айна, өту жолы, баспалдақ, витрина немесе декоративті подсветка — әрқайсысына тәсіл бөлек.
Міндетті түсіну
Жинастыруға — жарық әрі қуатты, демалуға — жұмсақ, тамақ дайындауға — функционалды, акцентке — бағытталған және айқынырақ жарық қажет.
Люменге қарау
Осыдан кейін жарық ағынын, жарықтандырғыштар санын, шашырау бұрышын, түс температурасын және басқару тәсілін таңдауға болады.
Негізгі ой
Ватт тұтынуды және жүктемені есептеу үшін керек. Бірақ жарықтың жарықтығын ваттпен таңдауға болмайды. Ол үшін люменге, бөлменің мақсатына, жарықтандырғыштардың орналасуына және адамның жарықты қалай пайдаланатынына (сценарийлерге) сүйенеді.